وی‍ژه نامه هفته قوه قضاییه

634955641071702952

فصل یازدهم قانون اساسی طی اصول۱۵۶ تا۱۷۴ به قوه قضائیه پرداخته و وظایف آن را به شرح زیر مشخص نموده است :

اصل یکصد و پنجاه و شش: قوه قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت وعهده دار وظایف زیراست :

۱ – رسیدگی و صدورحکم در مورد تظلمات ، تعدیات ، شکایات ، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیّه که قانون معین می کند .

۲ – احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع .

۳ – نظارت بر حسن اجرای قوانین .

۴ – کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام .

۵ – اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین .

قوه قضائیه با یک نظراساسی ترین قوای سه گانه است که در مدیریت هر حکومتی نقش دارد و در نظام اسلامی نیز به دلیل خصیصه های خود نقش مؤثری دارد ، چه با وجود حتی عالیترین قانون و مجریان شایسته در صورتی که نظارتی در کار نباشد و با متخلف برخورد نشود نظام حکومتی موفق نخواهد بود . این وظیفه مهم نظارت و برخورد با متخلف از جمله وظایف قوه قضائیه است . اختلافات حقوقی و مسائل مدنی و یا جرایمی که کم و بیش در هر جامعه ای وجود دارد و باید به آنها رسیدگی شده و حل و فصل شود و در یک کلام استقرار عدالت و گسترش آن باز به عهده همین قوه است . راز اصلی استقلال این قوه طبیعت نوع وظائفی است که به عهده دارد که اگر تحت تأثیر و نفود دیگر قوا به خصوص قوه مجریه و سازمانهای وابسته به آنها قرار گیرد هرگز نمی تواند حق و عدل را رعایت کرده و امنیت و آرامش را برای همه فراهم کند که در بحثهای مربوط به اصل پنجاه و هفتم توضیح داده شده است .

به همین دلیل یک فصل مستقل برای آن در قانون اساسی باز شده و عمده وظایف آن برای پشتیبانی حقوق فردی و اجتماعی و استقرار عدالت در شش بند مذکور آمده است که توضیح مختصری در هر یک داده می شود .

۱– تظلمات ، مربوط به مواردی است که اشخاص مراجعه و ادعا می کنند که فلانی به ما ظلم و ستم کرده ، از ما رفع ظلم کنید .

– تعدّیات ، مواردی است که افرادی به حقوقشان تجاوز شده گر چه شکایت یا تظلمی در کار نباشد و یا تعدی کننده ، شخصیت حقیقی یا حقوقی باشد .

– شکایات ، مواردی است که مراجعه می کنند و از کسی یا کسانی شکایت می کنند که حق یا مالی را از ما بردند که گاهی ممکن است طرفین همین ادعا را داشته باشند .

– دعاوی ، مواردی است که ادعایی نسبت به امری توسط فرد یا افرادی مطرح می شود که مثلاً این خانه یا اتومبیل از ماست که در بعضی موارد به تخاصم و دعوی طرفین منتهی می شود که اصطلاحاً خصم یا تخاصم گفته می شود گر چه هیچ دشمنی در کار نباشد .

– امور حسبیه کارهایی است که در جامعه باید انجام گیرد ولازم نیست شخص معینی باشد مثل سرپرستی  ایتام ، حفظ اموال و حقوق غٌیَّب و قٌصًّر( یعنی اموال و حقوق از بین رفته و به هدف نرسیده ( بلا تکلیف )  یا اموال وقف شده) .تا اوقاف و … که رسیدگی و صدور حکم در این امور پس از مشخص شدن حق ، یکی از وظایف قوه قضائیه است .

۲ – زنده کردن حقوق عامه مردم ، مثل برخورد با کسانی که نسبت به مدارس، مساجد، بیمارستانها، راه ها ، پارکها ، شهرها ، روستاها و … تصرفات نامشروع و غیر قانونی داشته اند و اجازه دادن به کسانی که حق بهره برداری دارند، کسانی که مانع حق تشکیل جلسه، جامعه، انجمن، نشریه، کتاب ، روزنامه، بحث و گفتگو، نوشتن و …. شده اند  گسترش عدل و آزادیهای مشروع ، که احیاء و مراقبت از آنها باز از وظایف قوه قضائیه است .

۳ – نظارت بر حسن اجرای قوانین ، از راههایی که بعداً در اصول مربوط به بازرسی کل دیوان عالی و دیوان عدالت خواهد آمد .

۴ – کشف جرم و تعقیب کردن مجرم تا دستگیری و در اختیار قرار گرفتن وی و مجازات او به تناسب جرم یا تعزیر ، یا مجازاتهایی که قاضی تصمیم می گیرد و اجرای حدود یعنی مجازاتهای تعیین شده الهی و مقررات که همه اینها باید توسط مجلس شورای اسلامی تنظیم و تصویب شده باشد تا هرکس طبق سلیقه شخصی مجرم را مجازات نکند.

۵ – اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم  و اصلاح مجرمین که با بررسی و دقت در حدود این اقدامات معلوم می شود که چه مواردی مربوط به قوه قضائیه است و باید عمل شود ، مثلاً ، مبارزه با فقر و جهل که قطعاً از عوامل جرم زا هستند یا مبارزه با بیسوادی و فرهنگ مبتذل که عوامل جرم می باشند از وظایف قوه قضائیه نیست ، چنانچه پس از اطلاع از توطئه یا تشکیل مرکز فساد ، پیشگیری با ورود به منزل یا محل و دستگیری افراد یا هر اقدام لازم دیگر که توطئه خنثی شده و مرکز فساد متلاشی شود قطعاً از وظایف قوه قضائیه است . موارد مشکوک فراوانی ( در زمینه حیطه وظایف قوه قضائیه ) وجود دارد که پس از بحثهای مقدماتی و واگذاری این کار به کمیسیونی مستقر در دادستانی کل و تشکیل جلسات مرتب و شرکت در مجامع بین المللی مربوط ، تکلیف این موارد روشن خواهد شد .

۶ – اصلاح مجرمین که باز به عهده قوه قضائیه است توسط سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی که وابسته به قوه قضائیه است و رئیس آن طبق قانون توسط رئیس قوه قضائیه منصوب می شود انجام می گیرد .

مقام معظم رهبری در رابطه وظایف قوره قضائیه می فرماید: ” تکلیف اصلی قوه قضائیه ، عبارت از اقامه قسط و عدل است. این در حرکت و دعوت انبیاء شاید اصلی ترین امر مربوط به زندگی مردم باشد… درعین حال، در آنچه که مربوط به اداره زندگی مردم می شود، هیچ چیز به قدر عدل و قسط- نه در قرآن و نه در حدیث- مورد توجه قرار نگرفته است.

پاسخ دادن

نکات : آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند. *

*